7. ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ

Τα θηλαστικά αποτελούν μια από τις δυσκολότερες ομάδες στη μελέτη τους καθώς απαιτούν πολύ διαφορετικές και συχνά χρονοβόρες μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Τα στοιχεία για την περιοχή αν εξαιρέσουμε την περίπτωση των Χειροπτέρων και των Τρωκτικών δίνουν μια ικανοποιητική εικόνα για τη σύνθεση των ειδών και τη χρήση του χώρου από αυτά. 

Κατάλογος ειδών θηλαστικών:
 

Εντομοφάγα
Erinaceus concolor Talpa romana	Σκατζόχοιρος Ασπάλακας

 

Λαγόμορφα
Lepus capensis	Λαγός

 

Τρωκτικά
Sciurus vulgaris	Σκίουρος
Glis glis	Δασομυωξός
Apodemus sylvaticus	Δασοποντικός

 

Σαρκοφάγα
Ursus arctos  Meles meles  Martes foina  Vulpes vulpes Canis lupus  Felis silvestris  Mustella nivalis	Αρκούδα Ασβός Κουνάβι Αλεπού Λύκος Αγριόγατος Νυφίτσα

 

Αρτιοδάκτυλα
Sus scrofa  Capreolus capreolus	Αγριογούρουνο Ζαρκάδι

7.1. Εντομοφάγα
 
 

Από τα εντομοφάγα στην περιοχή κοινός είναι ο Σκαντζόχοιρος (Erinaceus concolor). Παρατηρείται τόσο στα χωράφια (ξερικά) όσο και στους κήπους (ποτιστικοί) γύρω και μέσα στο χωριό που του προσφέρουν επαρκείς ποσότητες τροφής (κύρια διάφορα ασπόνδυλα αλλά και μικρά σπονδυλωτά, φρούτα κά). Οι φυτοφράχτες που συχνά πρόκειται για πεσμένους πετρότοιχους καλυμένους με θάμνους,

Σκατζόχοιρος (Erinaceus concolor)

του προσφέρουν ικανοποιητικό καταφύγιο τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας τον καιρό που το ζώο είναι δραστήριο όσο και κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης.
 
 

Ασπάλακας (Talpa romana)

Οι χαρακτηριστικοί λόφοι που κάνουν οι ασπάλακες (Talpa sp.) παρατηρήθηκαν στα χωράφια και στους κήπους γύρω και μέσα στο χωριό. Τρέφεται κύρια με γαιοσκώληκες που εγκλωβίζονται μέσα στις υπόγειες στοές του.

 

7.2. Χειρόπτερα

Στην περιοχή μελέτης που δεν υπάρχουν σπήλαια, ιδανικότερα καταφύγια για τα χειρόπτερα θεωρούνται τα ακατοίκητα από ανθρώπους κτίρια όπως εκκλησίες και ερειπωμένα σπίτια. Οι φυσικές κοιλότητες ώριμων δέντρων αποτελούν επίσης κατάλληλες θέσεις ανάπαυσης και φωλιάσματος διαφόρων ειδών.

Διαπιστώθηκε η παρουσία νυχτερίδων στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής πέραν των γεωγραφικών ορίων της παρούσας μελέτης. Δυστυχώς το περιορισμένο χρονικό διάστημα διεξαγωγής της μελέτης δεν επέτρεψε την αναγνώριση συγκεκριμένων ειδών. Δημοσιεύσεις σχετικά με τα είδη νυχτερίδων του Ζαγορίου όπως και των περισσότερων περιοχών της Ελλάδας απουσιάζουν.

Rinolophus hipposideros

7.3. Λαγόμορφα

Ο Λαγός (Lepus capensis)προτιμά ανοιχτές περιοχές και λιβάδια που του προσφέρουν περισσότερες δυνατότητες διατροφής. Στο παρελθόν απαντώνταν συχνότερα εντός των ορίων της περιοχής μελέτης Η επαναδημιουργία όμως του δάσους σε συνδιασμό με το έντονο κυνήγι του οδήγησε στη μείωση του πληθυσμιακού του μεγέθους. 
 

7.4. Τρωκτικά

Ο κατάλογος ειδών τρωκτικών δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης καθώς αρκετά είδη δεν πιάνονται εύκολα σε παγίδες γενικής χρήσης. 

Ο Δασομυωξός (Glis glis) όπως και ο Σκίουρος (Sciurus vulgaris) απαντώνται στα δρυοδάση, ειδικά σε εκείνα που γειτνιάζουν άμεσα με τον οικισμό και περιλαμβάνουν δέντρα όπως καρυδιές, φουντουκιές κλπ, οι καρποί των οποίων χρησιμεύουν ως τροφή τους. Ο Σκίουρος μπορεί να συναντηθεί ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας στα διάσπαρτα μεγάλα δέντρα των ξερικών χωραφιών στα όρια του οικισμού. 
 

Δασομυωξός (Glis glis)

Σκίουρος (Sciurus vulgaris)

 

Δασοποντικός (Apodemus sylvaticus)

Από τα τρία είδη του γένους Apodemus που υπάρχουν στο Ζαγόρι καταγράφτηκε η παρουσία ενός,του Δασοποντικού (Apodemus syllvaticus).

 

7.5. Σαρκοφάγα

Τέσσερα είδη Σαρκοφάγων παρατηρήθηκαν στην περιοχή ενώ δεν αποκλείεται η περιστασιακή παρουσία τριών ακόμα.Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται η Αρκούδα (Ursus arctos), ο Ασβός (Meles meles), το Κουνάβι (Martes foina) και η Αλεπού (Vulpes vulpes) ενώ στη δεύτερη ο Λύκος (Canis lupus), η Αγριόγατα (Felis silvestris) και η Νυφίτσα (Mustela nivalis).
 

Βιοδηλωτικά ίχνη παρουσίας Aρκούδας παρατηρήθηκαν επανειλημένως πέριξ και εντός της περιοχής μελέτης. Επισκέπτεται συνήθως το Νότιο και Ανατολικό τμήμα των εκτάσεων γύρω από το χωριό που περιλαμβάνουν στην πλειονότητά τους δάση δρυός με περισσότερα ή λιγότερα οπορωφόρα δέντρα και μικρούς κήπους. Ακολουθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας τα ίδια μονοπάτια που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος τη μέρα.

Αρκούδα (Ursus arctos)

Αναποδογυρισμένες πέτρες για αναζήτηση τροφής (μυρμήγκια) παρατηρήθηκαν σε όλο το μήκος του μονοπατιού που διέρχεται από το ερειπωμένο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου κάτω του οικισμού.
Περιττώματα με καρπούς και υπολείμματα φρούτων που βρέθηκαν αποδεικνύουν τη μεγάλη σημασία των οπωροφόρων δέντρων για την κάλυψη των διαιτητικών αναγκών του ζώου.

Οι όχι ιδιαίτερα οχληρές δραστηριότητες γύρω από τον οικισμό εξασφαλίζουν τις ανενόχλητες μετακινήσεις της που δε δίστασε, τουλάχιστον μία φορά, να προσεγγίσει τον οικισμό σε απόσταση εκατό μέτρων. Η καταγραφή των ιχνών έδειξε πως πρόκειται για μεμονωμένο ενήλικο άτομο. Μας αναφέρθηκε η θανάτωση από την αρκούδα ενός αλόγου και μιας κατσίκας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες του 1998.

Γενικά η αρκούδα στην περιοχή μελέτης εμφανίζεται συχνότερα αν όχι αποκλειστικά από το Μάιο έως τον Σεπτέμβριο, χρονικό διάστημα που αντιστοιχεί στην ωρίμανση των καρπών των οπορωφόρων δέντρων (κεράσια, μήλα, γκόρτσα κά). 
 
 

Ο Ασβός προτιμά περιοχές με θαμνώδη βλάστηση ή δάση με διάκενα (χωράφια, λιβάδια, κήποι). Την περιοχή μελέτης επισκέπτεται για να καλύψει τις τροφικές του ανάγκες ενώ αναζητά καταφύγιο σε ασφαλείς περιοχές μακρυά του οικισμού.

Ασβός (Meles meles)

Κουνάβι (Martes foina)

Το Κουνάβι είναι ιδιαίτερα κοινό στην περιοχή όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από τη συχνότητα εύρεσης των χαρακτηριστικών του περιττωμάτων. Ως παμφάγο ζώο που είναι τρέφεται τόσο με καρπούς όσο και με διάφορα ζωικά είδη. Έτσι απαντάται σε μια ποικιλία ενδιαιτημάτων που καλύπτουν το σύνολο σχεδόν της περιοχής από τους μικρούς κήπους,

 τα χωράφια, τα δάση με οπορωφόρα ή όχι δέντρα ως τους πετρότοιχους με φυτοφράχτες και τα διάφορα οικήματα. 

Ειδικά στην τελευταία περίπτωση τα ακατοίκητα οικήματα, κυρίως παλιά σπίτια και καλύβες, αποτελούν κατάλληλο μέρος τόσο για ανάπαυση/προστασία όσο και για κυνήγι (πχ.ποντίκια).
 
 

Αλεπού (Vulpes vulpes)

Η Αλεπού είναι γενικά κοινή στην περιοχή. Δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα για αναζήτηση τροφής και δείχνει φανερή προτίμηση σε θέσεις απόρριψης σκουπιδιών όπως λίγο πιο κάτω από την κεντρική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Ο Λύκος εμφανίζεται μόνο περιστασιακά και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αποφεύγει να προσεγγίζει τους οικισμούς. Γίνεται συνήθως αντιληπτός από ζημιές που προξενεί στο ζωικό κεφάλαιο. Είναι είδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλου μεγέθους επικράτεια και πραγματοποιεί συχνές μετακινήσεις για εύρεση τροφής. Βάση της βιβλιογραφίας η πληθυσμιακή του πυκνότητα δεν ξεπερνά το ένα ζώο στα 50-80 τετ.χλμ. Δεν μας αναφέρηκε επίθεση λύκου στα οικόσιτα ζώα του χωριού τα τελευταία χρόνια.

Λύκος (Canis lupus)

Πληροφορηθήκαμε όμως την παρουσία μιας λύκαινας με λυκόπουλα στο γειτονικό χωριό Φραγγάδες που προξένησε ζημιές το καλοκαίρι του 1998.

Ο Αγριόγατος ήταν αρκετά συχνός στο παρελθόν στα δάση των Νεγάδων. Δεν μας αναφέρθηκε καμία πρόσφατη πληροφορία ούτε παρατηρήσαμε βιοδηλωτικά του ίχνη. Ωστόσο δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την εμφάνιση του στην περιοχή των Νεγάδων. 
 

Η Νυφίτσα έχει ιδιαίτερη προτίμηση σε βραχώδεις περιοχές με άφθονες οπές που γενικά απουσιάζουν από την περιοχή μελέτης. Δεν αποκλείεται όμως η παρουσία της στους διάσπαρους πεσμένους ή όχι πετρότοιχους γύρω από τον οικισμό.

Νυφίτσα (Mustella nivalis)

7.6. Αρτιοδάκτυλα
 

Το Αγριογούρουνο (Sus scrofa) παρόλο που αποτελεί το κατεξοχήν θηρεύσιμο είδος στο Ζαγόρι δεν κινδυνεύει άμεσα με εξαφάνιση εξαιτίας της υψηλής αναπαραγωγικής του ικανότητας. Τα δρυοδάση του Ζαγορίου αποτελούν τον ιδανικό του βιότοπο. Στα στενά όρια όμως της περιοχής μελέτης εξαιτίας προφανώς της γειτνίασής του με τον οικισμό δεν παρατηρήθηκαν άφθονα βιοδηλωτικά ίχνη της παρουσίας του.

Αγριογούρουνο (Sus scrofa)

Μικρά αγριογούρουνου

Mόνες παρατηρήσεις τα λίγα σκαψίματα για αναζήτηση τροφής και οι νερολακούβες κατάλληλες για λασπόλουτρα,σε συγκεκριμένες θέσεις στην παρόχθια ζώνη στη ρεματιά νότια του χωριού που χρησιμοποιούνταν κατά το Μάιο. Αρκετά ίχνη παρατηρήθηκαν επίσης την ίδια εποχή ανατολικότερα

του οικισμού και εκτός των ορίων της περιοχής μελέτης πλησίον του παρεκκλησίου της Αγίας Τριάδας.
 

Το Ζαρκάδι (Capreolus capreolus) προτιμά ήρεμες θέσεις δασών με πολλά διάκενα που πολλές φορές γειτνιάζουν με καλλιέργειες. Εξαιτίας του παράνομου κυνηγιού του οι πληθυσμοί του στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα περιορισμένοι. Σχεδόν ποτέ δεν επιβιώνουν άτομα που έτυχε να πλησιάσουν για μεγάλα διαστήματα τους οικισμούς.Θεωρούμε δύσκολη αλλά όχι εντελώς απίθανη την περιστασιακή παρουσία του σε ήρεμα σημεία στα όρια της περιοχής μελέτης.

Ζαρκάδι (Capreolus capreolus)